2026 rokiem istotnych zmian w transporcie i prawie pracy. Co czeka branżę TSL i pracodawców?

W tym samym czasie Ministerstwo Infrastruktury opublikowało szeroki projekt zmian w ustawie o transporcie drogowym (UD18), który – choć jeszcze w fazie roboczej – może diametralnie zmienić funkcjonowanie rynku. Warto pamiętać, że obecny dokument to projekt, który w dalszym przebiegu procesu legislacyjnego może ulec istotnym modyfikacjom.

Poniżej przedstawiamy syntetyczne omówienie najważniejszych zmian wynikających z obowiązujących już przepisów oraz planowanych reform.

Tachografy w busach powyżej 2,5 tony. Od 1 lipca 2026 r. pojazdy o DMC powyżej 2,5 t w międzynarodowym transporcie zarobkowym będą musiały być wyposażone w inteligentne tachografy G2V2. Oznacza to nowe obowiązki ewidencyjne, konieczność montażu urządzeń oraz dostosowania procedur czasu pracy kierowców. Będzie to także duże wyzwanie dla kierowców, którzy do tej pory nie posiadali wiedzy ani umiejętności niezbędnych do obsługi tachografów.

Rozszerzenie sieci dróg płatnych. Rozporządzenie w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej przewiduje objęcie opłatami kolejnych odcinków dróg krajowych, co przełoży się na wzrost kosztów przewozów oraz konieczność aktualizacji kalkulacji stawek transportowych.

Rozszerzenie systemu SENT. Od 17 marca 2026 r. raportowaniu mają podlegać transporty tekstyliów (od 10 kg) i obuwia (od 10 par), co oznacza dodatkowe obowiązki administracyjne po stronie przewoźników i nadawców.

System ICS2. Polska wdraża unijny system bezpieczeństwa celnego ICS2 najpóźniej do połowy 2026 r. Wpłynie to bezpośrednio na spedytorów oraz firmy obsługujące import i eksport.

Nowy sposób liczenia stażu pracy. Do stażu pracy będą wliczane umowy cywilnoprawne, działalność gospodarcza oraz praca za granicą. Przełoży się to na wyższe uprawnienia pracowników – np. więcej urlopu lub dłuższe okresy wypowiedzenia.

Jawność wynagrodzeń. Od 2026 r. pracodawcy będą musieli ujawniać wynagrodzenia w ogłoszeniach o pracę oraz nie będą mogli pytać kandydatów o historię zarobków.

Wzmocnienie kompetencji PIP. PIP otrzyma prawo administracyjnego stwierdzania istnienia stosunku pracy – decyzje mają być natychmiast wykonalne. To fundamentalna zmiana, szczególnie dla firm korzystających ze zleceń lub B2B.

Zmiany w zwolnieniach lekarskich. Nowelizacja doprecyzowuje zasady utraty prawa do zasiłku, dopuszcza wykonywanie pracy u innego pracodawcy podczas L4 (jeśli pozwala na to rodzaj pracy) oraz wyłącza z naruszeń czynności życia codziennego.

Umowy terminowe objęte ochroną przedemerytalną. Sąd Najwyższy (III PZP 6/24) stwierdził, że zakaz wypowiadania umowy obejmuje także umowy na czas określony. Pracodawca nie może wypowiedzieć takiej umowy, nawet jeśli kończy się ona tuż przed wiekiem emerytalnym.

Dyskryminacja ze względu na niepełnosprawność dziecka. TSUE (C-38/24) uznał, że zakaz dyskryminacji dotyczy także pracownika opiekującego się dzieckiem z niepełnosprawnością, nawet jeśli sam nie jest osobą niepełnosprawną.

Zatrudnienie obywateli Ukrainy. Przedłużenie legalizacji pobytu przewidziane jest do 4 marca 2026 r., ale prace legislacyjne wskazują, że może to być ostatnie wydłużenie obowiązujących regulacji.

Projekt ustawy o transporcie drogowym (UD18) – potencjalna reforma rynku TSL. Projekt Ministerstwa Infrastruktury z lipca 2025 r. przewiduje najdalej idące zmiany na rynku transportowym od dekady. Jest to jednak projekt ustawy i jego ostateczny kształt może zostać istotnie zmieniony w toku konsultacji oraz prac parlamentarnych.

Pośrednictwo przy przewozie rzeczy – surowe kary. Projekt precyzuje sposoby spełnienia obowiązku wykazania zdolności finansowej co najmniej 50 000 euro (art. 5c) oraz proponuje stworzenie publicznego rejestru pośredników (art. 82h).

W celu wyeliminowania firm transportowych, które wykonują usługi przewozu bez odpowiednich zezwoleń, ustawodawca przewidział nowe kary sięgające nawet 100 000 zł za zlecenie przewozu firmom bez licencji lub zezwolenia.

Nowe zasady dla zarządzających transportem. Jedna osoba może odpowiadać za operacje transportowe maksymalnie u trzech przewoźników (art. 7ca). Ma to przeciwdziałać zjawisku fikcyjnego nadzoru.

14-dniowy termin płatności w transporcie. Projekt na 36 miesięcy skraca terminy płatności w przewozach drogowych do 14 dni, z możliwością wydłużenia do 30. Jest to ukłon w stronę branży transportowej, która zbyt często bierze na siebie kredytowanie swoich zleceniodawców.

Ulga składkowa dla kierowców międzynarodowych. Projekt zakłada, że przez 12 miesięcy z podstawy wymiaru składek ZUS ma być wyłączone 60 euro dziennie delegacji. Ze względu na różnicę poglądów w kilku resortach jest to najbardziej sporna część projektu.

List przewozowy elektroniczny. Projekt dopuszcza elektroniczny list przewozowy na gruncie Prawa przewozowego, jednakże nadal wymaga stosowania „podpisu” nadawcy, co w praktyce może spowodować ogromne problemy interpretacyjne.

Rok 2026 będzie jednym z najbardziej przełomowych dla branży transportowej i dla całego rynku pracy. Obowiązujące zmiany dotyczące tachografów, SENT, ICS2 oraz prawa pracy już dziś wymagają przygotowania organizacyjnego.

Jednocześnie projekt UD18 – jeżeli wejdzie w życie w obecnym lub zbliżonym kształcie – przebuduje funkcjonowanie pośredników, przewoźników i spedytorów oraz wprowadzi pełną cyfryzację dokumentacji transportowej.

To jednak dopiero projekt. Jego finalna wersja może znacząco różnić się od obecnej.
Branża TSL, pracodawcy oraz organizacje reprezentujące przedsiębiorców muszą aktywnie uczestniczyć w konsultacjach i śledzić dalszy przebieg prac legislacyjnych.