ZARZĄDZANIE, MAGAZYN
Customer returns pod kontrolą. Czy Twoja logistyka zwrotów działa tak, jak powinna?
„Customer what?” – takie zdanie często słyszałem od kolegi, kiedy blisko dekadę temu razem przygotowywaliśmy do otwarcia nowe centrum logistyczne dla globalnego lidera e-commerce. Prowadził wtedy dział przyjęcia towaru, a ja budowałem dla firmy pierwszy zespół w Polsce obsługujący zwroty klienckie. Oczywiście jego pytanie było tylko i wyłącznie dobrym żartem w czasie naszych spotkań operacyjnych. Przedstawiało ono jednak bardzo trafnie stopień zrozumienia tych procesów w całej organizacji w porównaniu do standardowych procesów logistycznych – choćby wysyłki czy przyjęcia.
Data publikacji: 18.11.2026
Data aktualizacji: 18.11.2026
Podziel się:

W e-commerce jednymi z najważniejszych punktów pozostają cena i czas dostawy, a dla firm typu marketplace niezmiernie ważna jest jak największa liczba oferowanych produktów. Do liderów w tych obszarach trafia zdecydowana większość zamówień od klientów. Warto jednak pamiętać, że terminowo dostarczony, zgodny z zamówieniem produkt to pierwszy stopień budowania relacji. Drugi etap, równie ważny i mocno budujący zaufanie klienta do sklepu, to właśnie obsługa zwrotu. Towar przyjęty szybko oznacza szybki zwrot pieniędzy na konto klienta. Przejrzyste zasady oceny zwrotu i dobrze wyszkolona kadra to z kolei pewność, że uszkodzony towar nie będzie ponownie wysłany do innego klienta, a pełnowartościowy produkt faktycznie wróci ponownie do sprzedaży. Według aplikacji whenUbuy, agregującej zakupy z kilkunastu największych sklepów e-commerce w Polsce, poziom zwrotów wynosi średnio od 5% w kategorii zdrowie do ponad 25% w kategorii moda. Przy takiej skali logistyka zwrotów ma ogromny wpływ na całą rentowność sprzedaży internetowej i budowanie relacji z klientem. Nawet największe firmy e-commerce potrafiły wysłać produkt, który np. był już zarejestrowany na koncie poprzedniego klienta. Z drugiej strony proste błędy w procesowaniu zwrotów powodowały, że wiele pełnowartościowych produktów nie trafiło z powrotem do sprzedaży, a firma księgowała pełną stratę. Warto sobie zatem zadać pytanie: „Czy moja logistyka zwrotów działa tak jak powinna?”.
W mojej ponadpiętnastoletniej karierze w logistyce połowę czasu spędziłem, prowadząc zespoły zwrotów klienckich. Zespoły budowane od podstaw, liczące powyżej tysiąca osób, procesujące w zasadzie wszystko: od książek, przez odzież, po drony i laptopy. Spotkałem się tam z mnóstwem wyzwań i proces zwrotów oceniam jako jeden z najtrudniejszych obszarów logistyki. Spróbujmy zatem razem odpowiedzieć na tytułowe pytanie: „Czy mam pod kontrolą proces zwrotów klienckich?”.
W następnych paragrafach opiszę jedne z kluczowych elementów prowadzenia procesu zwrotów i zaproponuję Wam weryfikację poniższych elementów we własnych zespołach.
Według aplikacji whenUbuy, agregującej zakupy z kilkunastu największych sklepów e-commerce w Polsce, poziom zwrotów wynosi średnio od 5% w kategorii zdrowie do ponad 25% w kategorii moda.
Standardy
Zacznijmy od podstaw, czyli od standardów procesowania zwrotów. Procesujemy różne produkty, które wymagają innego sposobu weryfikacji, czy mogą być ponownie sprzedane. W każdym przypadku weryfikujemy, czy oryginalnie zapakowany produkt był w ogóle otwierany. Z jednej strony klient mógł nie wyjąć produktów z pudełka, a z drugiej strony część zamówień nie została dostarczona i po prostu wróciła do sprzedawcy. Następnie w zależności od grupy produktowej powinniśmy mieć z góry ustalone punkty, które pracownik weryfikuje, np. czy produkt jest kompletny, czy produkt nosi ślady użycia, czy należy wyczyścić pamięć telefonu.
Aplikacja
Wszystkie standardy i zestaw pytań przypisany do danej kategorii powinny być zawarte w aplikacji do procesowania zwrotów. Aplikacja prowadzi pracownika przez wszystkie punkty, które powinien zweryfikować, oceniając dany produkt. W aplikacji można też zbudować silnik, który na podstawie zapisanych odpowiedzi zadecyduje, czy produkt nadaje się do dalszej sprzedaży. Program, zapisując wszystkie odpowiedzi i decyzje, pozwala na późniejszą analizę wyników i monitorowanie trendów. Aplikację można oczywiście rozwijać o automatyczne przypomnienia ważnych informacji przy danych pytaniach. W aplikacji można też przeprowadzać audyty produktów już przyjętych przez pracowników.
Szkolenia
Standardy procesowe stanowią podstawę do stworzenia materiałów szkoleniowych. Choć jest to niełatwe, materiały nie mogą pozostawiać żadnego pola do własnej interpretacji. Instruktorzy powinni być wybierani spośród najbardziej doświadczonych i jakościowo dokładnych pracowników. Sprawą indywidualną jest długość szkolenia nowych pracowników, jak i liczba nowych pracowników przypadających na jednego instruktora. Mierzenie efektywności jakościowej nowych pracowników po zakończonym szkoleniu pozwoli wyznaczyć optymalną długość szkolenia i liczbę pracowników przypadających na jednego instruktora. Najlepszym sposobem na zmierzenie efektywności jakościowej pracowników jest audyt próbki produktów przyjętych wcześniej przez nowych pracowników. Najniższy poziom wykrytych błędów wskaże długość szkolenia i liczbę nowych pracowników przypadających na jednego instruktora.
Funkcje dodatkowe
Oprócz standardowego procesu zwrotów może być kilka procesów dodatkowych, takich jak:
- zwroty problemowe – zwroty, w których może być więcej lub mniej produktów niż zadeklarowana ilość w formularzu zwrotu. Produkty mogą mieć inny kolor lub rozmiar bądź mogą być nadmiernie zużyte. Takie zwroty powinny trafić do najbardziej doświadczonych osób w zespole, którym można też nadać dodatkowe dostępy w celu kontaktu z klientem i rozwiązania problemu,
- audyt – proces ponownej weryfikacji przyjętych produktów. Ponowna weryfikacja jest przeprowadzana przez najbardziej doświadczone osoby. Audyt ma na celu stałą weryfikację poprawności przyjętych produktów,
- obsługa towaru nienadającego się do sprzedaży – taki towar może trafić z powrotem do dostawców lub sprzedawców. Może zostać sprzedany w tzw. outlecie lub firmom, które go od nas odbiorą za ułamek ceny.
Do każdego z takich procesów warto mieć odpowiednio przygotowaną aplikację.
Planowanie zdolności operacyjnych centrum zwrotów
Procesowanie zwrotów jest nieporównywalnie bardziej skomplikowane od standardowych procesów logistycznych. Zwroty wymagają również o wiele większych nakładów szkoleniowych. Dlatego też zdolność operacyjną działu zwrotów należy planować w długim terminie, np. kwartalnym. W przypadku zwrotów nie tylko sezonowość, ale również typy zwracanych produktów mają ogromny wpływ na plany operacyjne. W standardowych działach zazwyczaj nie ma znaczenia, czy procesujemy książki, małą elektronikę czy zabawki. Kluczowe są tylko wymiary produktów. W logistyce zwrotnej przyjęcie produktu typu smartwatch różni się diametralnie od przyjęcia książki. Stąd też planowane zwroty od klientów należy podzielić na grupy produktowe. Każda z grup produktowych jest procesowana w innym tempie i do końcowych planów operacyjnych trzeba będzie wyliczyć efektywność ważoną. Następnie trzeba zaplanować godziny poświęcane na dodatkowe procesy, takie jak audyt czy procesowanie zwrotów problemowych. Tak otrzymujemy zapotrzebowanie godzinowe na przyjęcie planowanego wolumenu.
Z drugiej strony równania mamy obecnie zatrudnionych pracowników, ich grafiki, planowany poziom obecności i aktualną efektywność. W przypadku braku wystarczającej obsady należy zaplanować zatrudnienie. Trzeba przy tym pamiętać o zaplanowaniu godzin instruktorskich i dodatkowych audytorów, ponieważ nowi pracownicy powinni być audytowani częściej niż osoby doświadczone. Dodatkowo może się też pojawić większa ilość zwrotów problemowych, ponieważ nowi pracownicy mogą nie być w stanie prawidłowo rozpoznać każdego zwrotu. Należy przy tym pamiętać o potencjalnie zwiększonej liczbie rezygnacji nowych pracowników w porównaniu do standardowych procesów. Zwroty wymagają dłuższego szkolenia, dużej wiedzy i podejmowania decyzji, na co część zatrudnianych osób nie jest gotowa.
Tak ostatecznie powstaje plan operacyjny, który pokazuje dzień po dniu, tydzień po tygodniu ilość przyjeżdżających produktów i ilość produktów, które planujemy przyjąć. Naturalnie dążymy do zbalansowania obu wartości.
Czy można zautomatyzować przyjmowanie zwrotów?
W procesie rozładunku i transportu paczek i produktów sprawdzą się rozwiązania już stosowane w standardowych procesach logistycznych. W procesie oceny produktów najbardziej sprawdzi się zaawansowana aplikacja pozwalająca na:
- dopasowanie kwestionariuszy do danej grupy produktowej,
- wyświetlenie pracownikowi dodatkowych przypomnień przy danych pytaniach,
- automatyczne podjęcie decyzji dotyczącej produktu na podstawie udzielonych przez pracownika odpowiedzi.
Na rynku istnieją też rozwiązania, które wspierają pracownika w szczegółowej weryfikacji funkcjonalności produktów elektronicznych i przywracaniu ich do ustawień fabrycznych.
Nie widzę jednak obecnie żadnej technologii, która pozwoliłaby kompletnie zautomatyzować proces przyjmowania zwrotów. Za kilka-kilkanaście lat pewnie powstaną maszyny, które na podstawie zdjęć i uczenia maszynowego będą w stanie procesować prostsze produkty.
Należy zatem postawić na silne standardy i proces szkoleniowy, stałą kadrę i precyzyjne planowanie operacyjne.
Zobacz również


